ज्या डोळ्यांनी आपण सृष्टीचं शाश्वत सौंदर्य अनुभवतो, स्वप्नांच्या दुनियेत रमतो, त्या डोळ्यांनी अतिमानवी आकृत्या दिसू लागल्या, भयचकीत करणाऱ्या सावल्या दिसू लागल्या, भविष्यातील अघटिताची दृश्यं दिसू लागली, मृत्यूचं थैमान दिसू लागलं तर? त्यातही नेत्रपटलाच्या शस्त्रक्रियेनंतर नव्याने दृष्टी मिळालेल्या व्यक्तीच्या बाबतीत असं घडू लागलं तर? तिला मिळालेली दृष्टी वरदान नव्हे; शाप ठरतो. "द आय'मध्ये सिडनी वेल्स या तरुणीचंही तसंच झालं आहे. दृष्टी मिळाल्यानंतर तिच्या आयुष्यात प्रकाशाऐवजी अंधकारच येतो. शस्त्रक्रियेनंतर ती जेव्हा हळहळू डोळे उघडते तेव्हा "मला डोळे देणारा दाता कोण,' असा प्रश्न ती विचारते. दिग्दर्शकाने तिथेच चित्रपटात पुढे काय घडणार आहे, याविषयीची उत्सुकता निर्माण केली आहे. तिचा प्रश्न म्हणजे चित्रपटातील रहस्याचा शोध घेण्यासाठी योजलेली क्लृप्ती आहे. पुढे मग सिडनी तिच्या नव्या "दृष्टी'ने जे काही पाहते आणि दिग्दर्शक पडद्यावर आपल्याला जे दाखवतो त्यातून मनोरंजनाचा आनंद घेण्यासाठी आलेला भयपटाचा प्रेक्षक समाधानी होतो.
बीभत्स, किळसवाण्या दृश्यांची मालिका नाही, की भयपटात सर्रास घुसडण्यात येणारी कामूक दृश्ये नाहीत. नव्या दृष्टीने जग पाहताना निद्राधीन अवस्थेत होणारे चित्रविचित्र भास, जागेपणी दिसणाऱ्या मानवी आकाराच्या अंधूक आकृत्या आणि सावल्या, त्यांचं भीतिदायक अस्तित्व आणि त्यातून घडणाऱ्या घटना काळजाचा ठोका चुकवितात. सिडनीला दृष्टी प्राप्त झाल्यानंतर पहिल्याच रात्री तिच्या डोळ्यासमोर शेजारच्या एका रुग्णाला एक सावली हात धरून आपल्यासोबत घेऊन जाते. सिडनी मात्र त्या रुग्णाला असहायपणे हाक मारत राहते...सिडनीची मैत्रीण बनलेली आणि ब्रेन ट्युमरची रुग्ण असलेली एक गोड मुलगी तिचा निरोप घेते. सिडनी जीवाच्या आकांताने तिच्या मागे धावते. तोपर्यंत ती आकृती तिला घेऊन लुप्त होते. सतत होणारे भास, त्या भासांचा कुठेतरी वास्तवाशी असलेला संबंध, अनेकदा त्या सावल्यांचं भयकारी वावरणं आणि जोडीला भविष्यातील भयंकर घटनांची चाहूल यामुळे भीतीने नखशिखांत गळून जाणारी सिडनी, नव्या डोळ्यांनी जे दिसतं ते टाळण्यासाठी स्वतःला पुन्हा अंधार कोठडीत कोंडून घेऊ पाहणारी हतबल सिडनी, आरशात डोकावताच स्वतःऐवजी ऍनाचा चेहरा दिसल्यानंतर भयाने थरथरणारी किंवा जिच्या डोळ्यांनी आपण पुन्हा हे जग पाहतो आहोत, तिच्यावर ओढवलेली परिस्थिती माहीत झाल्यानंतर कळवळून जाणारी सिडनी; व्हायोलिनवादक तरुणीच्या आयुष्यातील दुष्टचक्र आणि त्यात होरपळून निघणारं तिचं जगणं जेसिका अल्बाने मुद्राभिनयातून लक्षणीय केलं आहे.
चित्रपट सुरू होतो तेव्हा दिग्दर्शक एक दृश्य दाखवितो. सिडनी रात्री आपल्या घराच्या खिडकीत उभी आहे. कॅमेरा हळहळू अथांग पसरलेलं शहर कवेत घेत जातो. त्या शहराला फुटलेले, अंधारात लुकलुकणारे असंख्य नेत्र आणि एका घराच्या खिडकीत शहराकडे निरर्थक पाहणाऱ्या दृष्टिहीन सिडनीचे डोळे अलगद त्या अगणित डोळ्यांमध्ये हरवून जातात...सिडनीचे सामान्यातलं सामान्यत्व दिग्दर्शक चित्रित करतो.
जिच्या डोळ्यांनी सिडनी हे जग पाहू शकली त्या ऍना ख्रिस्टिनाचा शोध सिडनी आणि तिचा मानसोपचारतज्ज्ञ मित्र घेतो. मेक्सिकोतल्या त्या लहानशा गावात आता ऍनाची आई आहे. गावावर येऊ घातलेल्या संकटाची चाहूल ऍनाला लागते, पण तिचं कोणीच ऐकत नाही. एका भयंकर आगीत अख्खं गाव खाक होतं. ऍनाचं घर गावापासून दूर असल्याने ती आणि तिची आई मात्र वाचते. हे सगळं आपल्यामुळेच घडलं, असं समजून ऍना स्वतःला संपविते. दिग्दर्शक अप्रत्यक्षपणे "ऍना' नावाच्या संवेदनशील तरुणीची व्यक्तिरेखा उभी करतो. सिडनीनं आरशात पाहिल्यानंतरचं दृश्य सोडलं, तर ऍना कुठंही वावरताना दिसत नाही. पण तिचं अस्तित्व मात्र जाणवत राहतं ते अगदी सिडनी पुन्हा दृष्टिहीन होईपर्यंतच्या अखेरच्या दृश्यापर्यंत.
चित्रपटात वारंवार आगीत सापडलेल्या आकांत करणाऱ्या निरागस मुलीचं दृश्य दिसतं. त्यामागील गूढ शेवटच्या दृश्यापर्यंत दिग्दर्शकाने लपवून ठेवलं आहे. प्रेक्षकाच्या मानगुटीवर भीतीचं भूत बसवून अनपेक्षित धक्का देणं आणि भयाला आणखी गडद करण्यासाठी ध्वनीचा प्रभावी वापर, यामुळे दिग्दर्शकाला अंगावर शहारे आणणारी किळसवाणी दृश्ये दाखविण्याची आवश्यकता वाटली नाही.
चीनच्या पॅग बंधूनी 2002 मध्ये काढलेल्या या चित्रपटाचे दोन रिमेक काढण्याचा मोह खुद्द त्यांनाही आवरता आला नाही. त्यांनी "द आय 2' आणि "द आय 10' या नावाने दोन चित्रपट काढले. हिंदीतला ऊर्मिला मातोंडकरचा "नैना' हाही त्याचाच रिमेक. हॉलीवूडवाल्यांनाही या डोळ्यांची भूरळ पडली. पात्रांची नावं, ठिकाणं, कलाकार, काही दृश्ये वगळली तर सगळं सेम टू सेम, पण मनोरंजनाच्या मापदंडांना उतरणारं.
दिग्दर्शक ः डेव्हिड मोऱ्यू, कलाकार ः जेसिका अल्बा, अलेसांद्रो निवोला
-सिद्धार्थ ताराबाई ("सकाळ' ः 6 एप्रिल 2008)
No comments:
Post a Comment